سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
203
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )
روزه خاص ، روزه خاص الخاص ، روزه عوام فقط امساك نمودن است در طول نهار با قصد معين و خوددارى نمودن از آنچه در شرع مطهر منع نموده و آن را مبطل روزه قرار داده ، روزه خواص امساك نمودن از همان امور معين است باضافه از هر چه عمل آن منافى با تقوى است از ديدنيها و شنيدنيها و غير آن ، و روزه خاص الخاص امساك مما سوى اللَّه است يعنى خوددارى نمودن از همم دنى و افكار دنيوى و قلب خود را بازداشتن از هر چه غير خداست بالكلية از امور دنيا مگر اينكه تهيه و مقدمه براى انجام دادن امر دين و توشه آخرت باشد . روزه زبان نگاهدارى آن است از دروغ ، فحش ، تهمت ، غيبت و امثال اينها ، روزه چشم خوددارى نمودن از نظر ناروا كردن به غير محارم و به آنچه ممنوع است نظر نمودن به آن ، روزه گوش خوددارى نمودن از استماع آنچه نهى شده از غنا و غيبت و امثال آن ، و روزه نفس عبارت از ترك آرزو و آمال دنيوى و ترك شهوات نفسانى است ، روزه قلب تخليه آن است از محبت دنيا و زينت آن روزه روح تخليه آن است از آرزوى نعمتهاى اخروى ، روزه سر قطع نظر نمودن به غير خدا يعنى باز داشتن روح و روان از آنچه غير اوست . أَيَّاماً مَعْدُوداتٍ چون خداوند امت اسلامى را بامت وسط معرفى نموده آنجا كه فرموده لتكونوا أُمَّةً وَسَطاً اين است كه در مقررات و قوانين حد وسط را مراعات نموده كه نه مايل به طرف افراط باشد و نه مايل به طرف تفريط نه چنان در شهوات نفسانى فرو روند مثل حيوانات كه بجز خوردن و پيروى شهوات چيز ديگرى نميدانند و در نتيجه روح و روان خود را كدر و تاريك گردانند ، و نه مثل مرتاضين كه بقدرى بر خود تنگ گيرند كه بدن را ضعيف و ناتوان گردانند هيچيك از اين دو طريق درست به نظر نمىآيد زيرا كه روح و بدن در هم تأثير كامل دارند اگر بدن ضعيف و ناتوان گردد و مريض شود بروح لطمه كلى وارد مىآيد ، و نيز اگر روح فعاليت خود را انجام ندهد و خود را از اسارت شهوات آزاد ننمايد آن وقت روح كه حقيقت انسانى و سلطان بدن است ضعيف ميگردد